Mario Puzonun romanı və Frensis Ford Koppolanın ekranlaşdırdığı “The Godfather” yalnız bir mafiya ailəsinin hekayəsi deyil. O, liderlik, danışıqlar aparılması, reputasiya, uzunmüddətli strategiya və insan münasibətləri haqqında zamanın sınağından çıxmış fikirlərlə zəngin bir əsərdir. Filmdəki qanunsuz fəaliyyətlər təbii ki, nümunə götürülməməklə yanaşı, personajların qərarvermə və biznes məntiqi bu gün də sahibkarlar və menecerlər üçün maraqlı nüanslarla zəngindir.
Bəzi filmlər var ki, onları hər dəfə izləyəndə yeni bir təfərrüata şahidlik edirsiniz. “Xaç Atası” məhz belə əsərlərdən biridir. İlk baxışda ailə, hakimiyyət və cinayət dünyası haqqında epik hekayə təsiri bağışlasa da, səhnələrin arasında uğurlu təşkilat qurmaq, insanları idarə etmək və strateji qərarlar vermək barədə çoxsaylı mesajlar gizlənir.
Təsadüfi deyil ki, illər ərzində bu film biznes məktəblərində, liderlik seminarlarında və sahibkarlar arasında dəfələrlə müzakirə olunub. Çünki burada əsas mövzu silah deyil, gücdür; pul deyil, etibardır; qısa qələbələr deyil, nəsillər boyu davam edən strategiyadır.
“Xaç Atası” filmindən müasir biznes dünyasına tətbiq edilə bilən beş vacib məqamı sadalayaq:
1. Reputasiya puldan daha dəyərli aktivdir
Don Vito Korleonenin ən böyük üstünlüyü sərvəti deyil, insanların ona etibarıdır.
Film boyu görürük ki, insanlar onun yanına yalnız maddi yardım üçün deyil, sözünün çəkisinə görə gəlirlər. Don Vito verdiyi vədləri yerinə yetirir, münasibətləri qoruyur və illərlə formalaşdırdığı nüfuzu sayəsində təsir gücünü artırır.
Biznesdə də eyni prinsip işləyir. Müştəri bir məhsulu bir dəfə reklam sayəsində ala bilər. Lakin ikinci dəfə onu geri qaytaran amil etibardır.
Bu gün şirkətlərin ən qiymətli aktivlərindən biri hesabatlarda görünməyən reputasiyasıdır. Onu qurmaq illər tələb edir, itirmək üçün isə bəzən bir gün kifayət edir.
2. Emosiya ilə deyil, strategiya ilə qərar vermək lazımdır
Filmdə ən böyük fərqlərdən biri Don Vito ilə oğlu Sonni arasında görünür.
Sonni impulsivdir. O, emosiyalarını gizlədə bilmir və hadisələrə tez reaksiya verir. Don Vito isə sakit qalır, dinləyir, məlumat toplayır və yalnız uyğun vaxt gəldikdə hərəkət edir.
Müasir biznesdə də uğurlu rəhbərləri fərqləndirən xüsusiyyətlərdən biri emosional intizamdır.
- Böhran zamanı panikaya qapılmamaq; - Danışıqlarda emosiyalara uduzmamaq; - Sosial mediada tənqidə düşünülməmiş cavab verməmək; - Qısamüddətli hisslərə deyil, uzunmüddətli məqsədlərə fokuslanmaq.
Liderin sakitliyi çox vaxt komandanın sabitliyini müəyyən edir.
3. Güclü əlaqələr ən böyük kapitaldır
Korleone ailəsində münasibətlər təsadüfi qurulmur. Don Vito illərlə insanlara kömək edir, onların etimadını qazanır və lazım gəldikdə bu münasibətlər qarşılıqlı dəstəyə çevrilir.
Bu yanaşma bəzən “sosial kapital” adlandırılır.
Müasir biznesdə də uğur çox vaxt yalnız məhsuldan asılı olmur. Güclü tərəfdaşlar, etibarlı təchizatçılar, peşəkar komanda və düzgün əlaqələr böhran dövründə şirkətin ayaqda qalmasına kömək edir.
İctimai həyatda insanlarla mənfəət üçün münasibət qurulması qeyri-etik və böyük şəxsiyyətlərə yaraşan iş olmasa da, iş həyatında ən uğurlu sahibkarlar tanış toplamağa deyil, uzunmüddətli münasibətlər qurmağa çalışmalıdırlar.
4. Uzunmüddətli düşünmək rəqabət üstünlüyü yaradır
Don Vito heç vaxt yalnız bu günü düşünmür.
Onun qərarları gələcək illəri, ailəsinin təhlükəsizliyini və təşkilatın davamlılığını nəzərə alır. Hətta bəzi qısamüddətli fürsətlərdən imtina etməsi də məhz uzunmüddətli riskləri azaltmaq məqsədi daşıyır.
Bugünkü biznes dünyasında da oxşar yanaşma uğur gətirir.
Şirkətlər bəzən sürətli gəlir naminə:
- məhsul keyfiyyətini aşağı salır; - əməkdaşlarını itirirlər; - müştəri etimadını riskə atırlar.
Qısamüddətli qazanc uzunmüddətli dəyəri məhv edirsə, bu, yaxşı strategiya hesab edilə bilməz.
5. Lider yetişdirmək ən vacib investisiyadır
Filmin ən maraqlı mövzularından biri hakimiyyətin nəsildən-nəsilə ötürülməsidir.
Əvvəlcə ailə biznesinə qoşulmaq istəməyən Maykl Korleone zamanla liderə çevrilir. Bu proses təsadüfi deyil. O, müşahidə edir, öyrənir, səhvlərdən nəticə çıxarır və zərurət yarandıqda məsuliyyəti üzərinə götürür.
Biznesdə də uğurlu rəhbərlər yalnız şirkət qurmur, həm də özlərindən sonra onu idarə edə biləcək insanlar yetişdirirlər. Əgər bütün qərarlar yalnız bir nəfərdən asılıdırsa, təşkilatın davamlılığı risk altındadır. Ən güclü şirkətlər sistem qururlar, qəhrəmandan asılı qalmırlar.
“Xaç Atası” cinayət dünyasından bəhs etsə də, onun biznes aspektlərinə fərqli prizmadan baxmaq olar. Bu misilsiz əsərdən aşağıdakı nəticələri götürə bilərik:
- Reputasiyanızı hər şeydən üstün tutun. - Emosiyalarınızı qərarların önünə keçirməyin. - İnsan münasibətlərinə uzunmüddətli investisiya edin. - Qısamüddətli qazanc naminə gələcəyinizi riskə atmayın. - Özünüzdən sonra liderlər yetişdirin.
Bu prinsiplər istər kiçik ailə biznesində, istər beynəlxalq korporasiyada, istərsə də şəxsi karyera inkişafında aktualdır. Bəzən ən yaxşı biznes kitabları kitab rəflərində deyil, kino tarixinin klassikləri arasında gizlənir.
